در سال آموزش و ترویج و به همت معاونت آموزش مرکز تات لرستان؛
تابآوری اجتماعی؛ حلقه پیوند دانش، مشارکت و پایداری در کشاورزی
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، برنامه آموزشی ـ ترویجی «استودیو کشاورز» با موضوع تابآوری اجتماعی در کشاورزی، به همت معاونت آموزش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان و از طریق شبکه آموزش مجازی کشاورزی «شامک» برای کارشناسان، مروجان، کشاورزان و بهرهبرداران بخش کشاورزی پخش شد.
در ادامه برنامههای «سال آموزش و ترویج»، برنامه «استودیو کشاورز» با حضور امیر ثقلینی، مدرس مرکز تات لرستان، به بررسی مفهوم تابآوری اجتماعی و نقش آن در پایداری فعالیتهای کشاورزی اختصاص یافت.
امیر ثقلینی در این برنامه اظهار کرد: تابآوری اجتماعی در کشاورزی به معنای توانایی کشاورزان، بهرهبرداران و جوامع محلی برای آمادگی، سازگاری و بازگشت مؤثر به شرایط عادی پس از مواجهه با بحرانها، تنشها و تغییرات پیشبینینشده است. این مفهوم تنها به توانایی فردی بهرهبرداران محدود نمیشود، بلکه ظرفیت جمعی جامعه روستایی، میزان اعتماد، مشارکت، همکاری و دسترسی به دانش و اطلاعات را نیز دربرمیگیرد.
وی افزود: بخش کشاورزی همواره در معرض مجموعهای از مخاطرات طبیعی، اقتصادی و اجتماعی از جمله خشکسالی، کمآبی، تغییرات اقلیمی، نوسانات بازار، افزایش هزینههای تولید، شیوع آفات و بیماریها و کاهش منابع پایه قرار دارد. در چنین شرایطی، برخورداری از جامعهای آگاه، منسجم و مشارکتپذیر میتواند خسارتهای ناشی از بحرانها را کاهش داده و زمینه استمرار تولید را فراهم کند.
مدرس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، سرمایه اجتماعی را یکی از مهمترین مؤلفههای تابآوری دانست و گفت: اعتماد متقابل میان کشاورزان، همکاری بین بهرهبرداران، ارتباط مؤثر با کارشناسان و مروجان، عضویت فعال در تشکلهای تولیدی و بهرهگیری از تجربههای محلی، ظرفیت جامعه کشاورزی را برای حل مسائل و مدیریت بحرانها افزایش میدهد.
ثقلینی ادامه داد: هر اندازه ارتباط میان کشاورزان، مراکز تحقیقاتی، دستگاههای اجرایی، تشکلهای بخش کشاورزی و نظام ترویج منسجمتر باشد، انتقال یافتههای علمی و راهکارهای کاربردی با سرعت و اثربخشی بیشتری انجام خواهد شد. این تعامل، تصمیمگیری بهرهبرداران را در شرایط بحرانی بهبود میبخشد و زمینه کاهش آسیبپذیری واحدهای تولیدی را فراهم میکند.
وی با تأکید بر نقش آموزشهای مهارتی و ترویجی بیان کرد: آموزش زمانی میتواند به افزایش تابآوری اجتماعی منجر شود که متناسب با نیازهای واقعی کشاورزان، ویژگیهای هر منطقه و مسائل موجود در عرصه تولید طراحی و اجرا شود. آموزشهای مستمر باید علاوه بر انتقال دانش فنی، مهارتهایی همچون مدیریت ریسک، تصمیمگیری در شرایط بحرانی، کار گروهی، حل مسئله، بهرهگیری از ظرفیت تشکلها و استفاده صحیح از منابع اطلاعاتی را نیز تقویت کند.
ثقلینی خاطرنشان کرد: بهرهبرداران آموزشدیده در مواجهه با تنشها و تغییرات، انتخابهای آگاهانهتری دارند و میتوانند با اصلاح شیوههای تولید، تنوعبخشی به فعالیتهای اقتصادی، مدیریت بهینه منابع و استفاده از فناوریهای نوین، آثار منفی بحرانها را کاهش دهند. بنابراین، آموزش و ترویج را باید یکی از زیرساختهای اصلی ارتقای تابآوری در جوامع روستایی و کشاورزی دانست.
وی مشارکت بهرهبرداران را از دیگر الزامات پایداری بخش کشاورزی برشمرد و افزود: راهکارهای توسعهای زمانی اثربخش خواهند بود که کشاورزان صرفاً دریافتکننده برنامهها نباشند، بلکه در شناسایی مسائل، تعیین اولویتها، طراحی راهکارها و ارزیابی نتایج مشارکت داشته باشند. استفاده از دانش بومی در کنار یافتههای علمی نیز میتواند پذیرش و کارآمدی برنامههای آموزشی و اجرایی را افزایش دهد.
مدرس مرکز تات لرستان همچنین نقش رسانهها و بسترهای آموزش مجازی را در گسترش عدالت آموزشی مهم ارزیابی کرد و گفت: شبکه آموزش مجازی کشاورزی «شامک» و برنامه «استودیو کشاورز» ظرفیت مناسبی برای انتقال سریع و فراگیر دانش به کارشناسان و بهرهبرداران فراهم کردهاند. از طریق این بسترها میتوان محتوای آموزشی موردنیاز را بدون محدودیتهای مکانی در اختیار مخاطبان قرار داد و ارتباط میان بخش تحقیق، آموزش، ترویج و اجرا را تقویت کرد.
ثقلینی تأکید کرد: تابآوری اجتماعی یک فرایند مستمر است و با اجرای برنامههای مقطعی محقق نمیشود. تحقق این هدف به آموزش مداوم، اعتمادسازی، تقویت تشکلهای محلی، حمایت از شبکههای ارتباطی، مشارکت زنان و جوانان روستایی و توجه به تجربهها و ظرفیتهای بومی نیاز دارد.
وی در پایان گفت: کشاورزی تابآور، کشاورزیای است که در آن دانش، تجربه، مشارکت و اعتماد در کنار یکدیگر قرار گیرند. هرچه بهرهبرداران به دانش روز مجهزتر، ارتباط آنان با یکدیگر و با نهادهای تخصصی گستردهتر و مشارکتشان در تصمیمگیریها بیشتر باشد، توان بخش کشاورزی برای عبور از بحرانها و حرکت به سوی تولید پایدار نیز افزایش خواهد یافت.
گفتنی است برنامه «استودیو کشاورز» در چارچوب برنامههای آموزشی و ترویجی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، با هدف انتقال دانش و یافتههای علمی، ارتقای مهارت کارشناسان و بهرهبرداران و پاسخگویی به مسائل و نیازهای روز بخش کشاورزی، از طریق شبکه آموزش مجازی کشاورزی «شامک» پخش شد.
جهت دریافت اخبار در کانال ایتای سازمان تات کلیک نمایید
جهت دریافت اخبار تات لرستان در کانال ایتا کلیک نمایید
