در سال آموزش و ترویج و به همت معاونت آموزش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان انجام شد؛
تشریح پیامدهای زیانبار کلشسوزی و ضرورت مدیریت اصولی بقایای گیاهی در برنامه «استودیو کشاورز»
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، در این برنامه، مسعود رفیعی، مدرس مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، با تشریح آثار نامطلوب سوزاندن بقایای گیاهی، بر ضرورت تغییر نگرش بهرهبرداران نسبت به مدیریت کلش و استفاده از روشهای اصولی و علمی تأکید کرد.
رفیعی در این برنامه اظهار داشت: کلش و بقایای گیاهی پس از برداشت محصول، بخشی ارزشمند از چرخه تولید به شمار میروند و سوزاندن آنها علاوه بر ایجاد آلودگی هوا، موجب از بین رفتن مواد آلی و عناصر غذایی موجود در خاک میشود. این موضوع در درازمدت، کاهش حاصلخیزی خاک، افت توان تولیدی زمین و افزایش وابستگی کشاورزان به مصرف کودهای شیمیایی را به دنبال خواهد داشت.
وی افزود: کلشسوزی موجب نابودی بخش قابل توجهی از موجودات زنده و مفید خاک میشود؛ موجوداتی که در تجزیه بقایای گیاهی، بهبود ساختمان خاک، افزایش نفوذپذیری آب و حفظ تعادل زیستی مزرعه نقش مهمی دارند. از بین رفتن این جمعیتهای مفید میتواند فعالیتهای زیستی خاک را مختل کرده و زمینه را برای کاهش کیفیت خاک فراهم کند.
مدرس مرکز تات لرستان با اشاره به تأثیر کلشسوزی بر ویژگیهای فیزیکی خاک بیان کرد: بقایای گیاهی باقیمانده در سطح یا داخل خاک، نقش مهمی در جلوگیری از فرسایش، کاهش تبخیر آب و حفظ رطوبت دارند؛ اما با سوزاندن آنها، سطح خاک در برابر عوامل فرسایشی مانند باد و باران آسیبپذیرتر میشود. در چنین شرایطی، ذرات حاصلخیز خاک بهتدریج از بین میروند و ظرفیت نگهداری آب نیز کاهش پیدا میکند.
رفیعی ادامه داد: دود و گازهای ناشی از سوختن کلش، علاوه بر ایجاد آلودگیهای زیستمحیطی، سلامت انسان، دام و سایر موجودات زنده را تهدید میکند. انتشار ذرات معلق و گازهای آلاینده میتواند موجب کاهش کیفیت هوا و بروز مشکلات تنفسی، بهویژه برای کودکان، سالمندان و افراد مبتلا به بیماریهای زمینهای شود.
وی همچنین با اشاره به خطرات ایمنی ناشی از آتش زدن بقایای گیاهی گفت: کلشسوزی ممکن است در اثر وزش باد از محدوده مزرعه خارج شده و به مزارع مجاور، باغها، مراتع، جنگلها، تأسیسات، جادهها و مناطق مسکونی سرایت کند. بنابراین این اقدام، افزون بر خسارتهای زراعی و زیستمحیطی، میتواند تهدیدی جدی برای ایمنی عمومی و منابع طبیعی منطقه باشد.
این مدرس حوزه کشاورزی تأکید کرد: آتش زدن بقایای گیاهی، راهکاری سریع اما نادرست برای پاکسازی زمین است و نمیتواند جایگزین مدیریت اصولی بقایای محصول شود. بهرهبرداران میتوانند با استفاده از روشهایی مانند خرد کردن و برگرداندن بقایا به خاک، تهیه کمپوست، استفاده از بقایای گیاهی در تغذیه دام در صورت مناسب بودن، مالچپاشی و بهرهگیری از ادوات مناسب، ضمن حفظ مواد آلی خاک، از مزایای اقتصادی و زراعی بقایا نیز استفاده کنند.
رفیعی خاطرنشان کرد: مدیریت صحیح کلش باید متناسب با نوع محصول، شرایط اقلیمی، بافت خاک و نظام زراعی هر منطقه انجام شود. در این زمینه، کارشناسان مراکز جهاد کشاورزی و مراکز تحقیقات و آموزش کشاورزی میتوانند با ارائه توصیههای فنی، بهرهبرداران را در انتخاب مناسبترین روش مدیریت بقایای گیاهی یاری کنند.
