گامی در مسیر تحقق امنیت غذایی و جهش تولید در دیمزارها و اراضی آبی
شاهکلید ارتقای عملکرد گندم؛ جزئیات برنامه «مدیریت تلفیقی تغذیه» در استودیو کشاورز لرستان تشریح شد
به گزارش روابط عمومی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان، این برنامه که به صورت زنده از طریق شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شامک) روی آنتن رفت، میزبان کارشناسان، مروجان و بهرهبرداران پیشرو بخش کشاورزی سراسر کشور بود.
در این برنامه تخصصی که با محوریت «مدیریت تلفیقی تغذیه گندم (IPNM)» برگزار شد، صمد عبدی، مدرس و محقق باسابقه مرکز تات لرستان، به عنوان مهمان برنامه به تبیین اصول علمی، کاربردی و اقتصادی تغذیه گندم پرداخت.
وی در این برنامه با تاکید بر نقش حیاتی تغذیه متعادل در افزایش عملکرد در واحد سطح و بهبود کیفیت دانه گندم، ابعاد مختلف مدیریت تلفیقی را تشریح کرد. در ادامه، خلاصه مشروح و فنی دوره این مدرس مرکز تات لرستان ارائه میشود:
تغذیه تلفیقی؛ تلفیق علم، فناوری و بومشناسی مزارع
صمد عبدی در ابتدای سخنان خود با اشاره به چالشهای پیشروی تولید گندم از جمله تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای متناوب و کاهش ماده آلی خاکهای کشور، اظهار داشت: مدیریت تلفیقی تغذیه گندم (Integrated Plant Nutrition System) صرفاً به معنای مصرف کودهای شیمیایی نیست؛ بلکه یک رویکرد نظاممند است که در آن منابع کودهای شیمیایی، آلی (دامی و سبز) و زیستی (بیولوژیک) به طور همزمان و مکمل یکدیگر برای بهبود سلامت خاک و افزایش راندمان جذب عناصر توسط گیاه به کار گرفته میشوند.
محورهای کلیدی تدریس صمد عبدی در برنامه استودیو کشاورز:
۱. آزمون خاک؛ اولین قدم در مدیریت بهینه مصرف کود
عبدی با انتقاد از مصرف سنتی و تقویمی کودها بدون آگاهی از وضعیت واقعی خاک، تصریح کرد: نسخهنویسی برای مزارع گندم بدون انجام آزمون خاک، مانند تجویز دارو بدون آزمایش پزشکی است. کشاورزان و کارشناسان باید پیش از هرگونه اقدام، نمونهبرداری صحیح از خاک را انجام دهند تا میزان عناصر ماکرو (نیتروژن، فسفر، پتاسیم) و میکرو (روی، آهن، منگنز، بور) مشخص شود. این کار نه تنها هزینههای تولید را به شدت کاهش میدهد، بلکه از مسمومیت خاک و شوری ناشی از مصرف بیش از حد کودها جلوگیری میکند.
۲. سه ضلع طلایی عناصر پرمصرف (ماکرو) در گندم
وی در تشریح نقش عناصر اصلی در مراحل مختلف رشد گندم افزود:
* نیتروژن (ازت): عنصر کلیدی برای رشد رویشی، پنجهزنی و پروتئینسازی است. پیشنهاد میشود کودهای نیتروژنه (مانند اوره) به صورت تقسیط شده (پایه، سرک اول در مرحله پنجهزنی و سرک دوم در مرحله ساقه رفتن) استفاده شوند تا از شستشو و هدررفت آن جلوگیری گردد.
* فسفر: نقش اساسی در توسعه ریشه، استقرار اولیه گیاه و انتقال انرژی دارد. بهترین زمان مصرف کودهای فسفاته (مثل سوپر فسفات تریپل) به صورت عمقی و همزمان با کاشت است.
* پتاسیم: قهرمان مقاومت گیاه در برابر تنشهای محیطی (سرمازدگی بهاره، خشکی و شوری) و آفات و بیماریهاست. پتاسیم به سفت شدن ساقه و جلوگیری از ورس (خوابیدگی) گندم و همچنین پر شدن بهتر دانهها کمک شایانی میکند.
۳. اهمیت حیاتی عناصر کممصرف (میکرو) و محلولپاشی
این مدرس مرکز تات لرستان با تأکید بر اینکه آهکی بودن بخش زیادی از خاکهای زراعی کشور مانع جذب عناصر میکرو از طریق ریشه میشود، گفت:
استفاده از کودهای حاوی روی (Zn) و آهن (Fe) به ویژه در مراحل پنجهزنی و خروج خوشه به روش محلولپاشی (تغذیه برگی)، پتانسیل عملکرد گندم را تا ۲۰ درصد افزایش میدهد. عنصر روی به طور مستقیم در سنتز هورمونهای رشد و گردهافشانی موثر است.
۴. احیای خاک با کودهای آلی و زیستی
عبدی در پایان بخش تخصصی سخنان خود، استفاده از باکتریهای حلکننده فسفر و پتاسیم و همچنین تثبیتکنندههای نیتروژن را به عنوان مکملهای زیستی ارزشمند معرفی کرد که میتوانند در شرایط تنش، پایداری تولید گندم را تضمین کنند.
استقبال گسترده کارشناسان و مروجان پهنه از پخش زنده شامک
شایان ذکر است این برنامه با استقبال چشمگیر جامعه کشاورزی همراه بود و در بخش پایانی، کارشناسان معین و بهرهبرداران سوالات خود را در خصوص «نحوه مصرف کودهای سرک در شرایط دیم»، «اختلاط کودی» و «زمان طلایی محلولپاشی سلیسیم و پتاسیم جهت مقابله با تنشهای دمایی آخر فصل» مطرح کردند که توسط مدرس برنامه پاسخ داده شد.
معاونت آموزش مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان اعلام کرد که فیلم ضبط شده این برنامه آموزشی به عنوان منبع ترویجی، جهت بهرهبرداری مروجان مسئول پهنه و کشاورزان پیشرو، در سامانه شبکه آموزش مجازی کشاورزی (شامک) بارگذاری و در دسترس قرار گرفته است.
